Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα κοινωνικό κράτος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα κοινωνικό κράτος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 11 Ιουλίου 2026

Η μεγάλη απουσία: Πέντε πραγματικά προβλήματα έξω από τον δημόσιο διάλογο, άρθρο στη VORIA στις 25/04/2026


Υπάρχει μια ιδιότυπη αντίφαση στον δημόσιο διάλογο της χώρας. Από τη μία πλευρά, η πολιτική συζήτηση δείχνει έντονη, φορτισμένη, συχνά οξυμένη. Όσο πηγαίνουμε προς εκλογές αυτό το φαινόμενο θα μεγεθύνεται. Από την άλλη, αν κοιτάξει κανείς προσεκτικά, θα διαπιστώσει ότι ένα μεγάλο μέρος των πραγματικών ζητημάτων που απασχολούν την καθημερινότητα των πολιτών είτε απουσιάζει είτε θίγεται επιφανειακά. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν προβλήματα. Είναι ότι πολλά από τα πιο ουσιαστικά δεν μετατρέπονται ποτέ σε κεντρικά πολιτικά επίδικα. Με άλλα λόγια στην Ελλάδα σήμερα υπάρχει μια σειρά από πραγματικά προβλήματα και ζητήματα, τα οποία απασχολούν τους πολλούς, πραγματικούς ανθρώπους – και τα οποία όμως απουσιάζουν από τον πολιτικό διάλογο. Δεν τα βλέπουμε ούτε στις προεκλογικές εξαγγελίες, ούτε στις τηλεμαχίες, ούτε στα δελτία ειδήσεων. Θεωρούνται low politics, αλλά μάλλον είναι από τα πιο σημαντικά.

Η εξήγηση για αυτήν την πραγματικότητα δεν είναι περίπλοκη. Τα ζητήματα στα οποία αναφέρομαι δεν προσφέρονται για εύκολες απαντήσεις, δεν χωρούν σε ένα νομοσχέδιο ή σε μια εξαγγελία, δεν δίνουν άμεσα μετρήσιμα πολιτικά οφέλη. Παρόλα αυτά, αυτά τα ζητήματα είναι ακριβώς εκείνα που κάνουν τη διαφορά. Χαρακτηρίζουν μια κοινωνία ως ανεπτυγμένη και την ποιότητα ζωής ως καλή, μέτρια ή άσχημη. Απαιτούν  όμως συνδυασμό πολιτικών, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, δέσμευση πόρων και, κυρίως, μια συνολική αναδιάταξη προτεραιοτήτων. Με άλλα λόγια, απαιτούν πολιτική με κόστος και ίσως είναι αυτή ακριβώς η πολιτική που σπανίζει. 

Πάμε να δούμε μερικά:

1ο ζήτημα: Η συμβατότητα επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Στην Ελλάδα του 2026, μια νέα οικογένεια καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε ασύμβατα ωράρια, ανεπαρκείς δομές φροντίδας και περιορισμένη προνοιακή στήριξη. Ποιος σήμερα σχολάει 13.00 και 14.00 το μεσημέρι; Ποιος μπορεί να πεταχτεί από τη δουλειά του σε 5 λεπτά στο σχολείο και από εκεί στις καθημερινές δραστηριότητες των παιδιών; Οι παιδικοί σταθμοί δεν επαρκούν, τα ολοήμερα σχολεία δεν καλύπτουν πραγματικά τις ανάγκες των εργαζομένων, ενώ το άτυπο «δίκτυο» της οικογένειας που στο παρελθόν λειτουργούσε ως υποκατάστατο έχει αποδυναμωθεί. Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο κοινωνικό αλλά επηρεάζει και την οικονομία και την δημογραφία. Επηρεάζει τη συμμετοχή στην εργασία, την παραγωγικότητα, και τελικά την ίδια τη βιωσιμότητα της κοινωνίας.

2ο ζήτημα: Οι μεγάλες πόλεις μας είναι αβίωτες και τα χωριά μας «μακριά». Παρά τις κατά καιρούς παρεμβάσεις, η καθημερινή εμπειρία του πολίτη δεν βελτιώνεται ουσιαστικά ή βελτιώνεται αργά. Η σύγκριση με μια μέση ευρωπαϊκή πόλη είναι αποκαλυπτική - εκτεταμένες πεζοδρομήσεις, σοβαρές επενδύσεις δεκαετιών σε μέσα μαζικής μεταφοράς σταθερής τροχιάς, πράσινο, λειτουργικός δημόσιος χώρος. Αυτό που λέμε αστική ευφορία – ε σε μας καμία σχέση. Στην Ελλάδα οι παρεμβάσεις παραμένουν αποσπασματικές, χωρίς ενιαίο σχέδιο και χωρίς συνέχεια. Το πρόβλημα και εδώ είναι βαθιά πολιτικό. Δεν έχει αποφασιστεί ποτέ με σαφήνεια ποιο μοντέλο πόλης θέλουμε και ποιες προτεραιότητες είμαστε διατεθειμένοι να υπηρετήσουμε. Τα χωριά μας θα ήταν μια κάποια λύση αλλά και αυτά είναι μακριά. Ασύνδετα, με λίγες υπηρεσίες και παροχές για τον δυνητικό κάτοικο. Θα είχε πάντως ενδιαφέρον μια συντεταγμένη προσπάθεια αποσυμφόρησης Αθήνας και Θεσσαλονίκης υπέρ των γύρω περιοχών με άξονα το προαστιακό τρένο, ένα καλό κέντρο υγείας και δυο -τρεις υπηρεσίες. 

3ο ζήτημα: Η στέγη είναι δυσεύρετη και πολύ ακριβή. Αυτό για να είμαστε δίκαιοι συζητείται στον κεντρικό πολιτικό διάλογο αλλά νομίζω όχι με την ένταση που αναλογεί στο πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι κεφαλαιώδες και τα τελευταία χρόνια έχει οξυνθεί. Λίγα σπίτια, ακριβά, παλιές κατασκευές, μικρά, πολλή επένδυση και χρηματιστηριοποίηση της στέγης. Οι λύσεις που προτείνονται και μερικώς εφαρμόζονται δεν επαρκούν. Όταν φτάνουμε στο σημείο να δαπανούμε το 40% -50% του εισοδήματος για στέγη τότε δεν μιλάμε για στεγαστικό πρόβλημα αλλά για κρίση. Εδώ λοιπόν χρειαζόμαστε σοβαρή στεγαστική πολιτική με χοντροκομμένη παλαιού τύπου κρατική παρέμβαση. Κοινωνική κατοικία, χαμηλότοκα δάνεια, επεκτάσεις σχεδίων πόλης και κίνητρα για αγορά ακινήτων στην περιφέρεια. Τα χωριά μας, που λέγαμε πριν.

4ο ζήτημα: Η πρόνοια των ηλικιωμένων θα δοκιμάσει μέχρις ορίων όλα τα συστήματα. Οι Έλληνες γερνάμε γρήγορα και δεν γεννάμε πολλά παιδιά. Πέραν όλων των άλλων ζητημάτων, Η Ελλάδα γερνά ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ οι οικογενειακές δομές που παραδοσιακά απορροφούσαν το βάρος φροντίδας υποχωρούν. Τα επόμενα χρόνια, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι θα χρειάζονται υποστήριξη σε καθημερινό επίπεδο. Αυτό δεν θα είναι ένα απλό κοινωνικό ζήτημα ευαισθησίας αλλά μια επικείμενη δημοσιονομική και οργανωτική πρόκληση για το σύστημα υγείας, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις ίδιες τις οικογένειες. Και όμως, παραμένει στο περιθώριο του πολιτικού διαλόγου. Στην Ιαπωνία προσπαθούσαν να εντάξουν τα ρομπότ στην υπηρεσία της φροντίδας ηλικιωμένων – τέτοιας κλίμακας και έντασης είναι το πρόβλημα. Πάντως ο συνδυασμός χαμηλά εισοδήματα, στεγαστική κρίση, ακριβές ιδιωτικές υπηρεσίες φροντίδας δεν βγαίνει και δεν μπορεί να πληρωθεί από τις γενιές που θα είναι στην παραγωγική τους φάση – millennials και gen z δεν θα μπορέσουν να σηκώσουν το βάρος. 

5ο ζήτημα: Ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής (Work-Life Balance). Η ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής αποτελεί το «ιερό δισκοπότηρο» της σύγχρονης αγοράς εργασίας. Στην Ελλάδα, η επίτευξη αυτής της ισορροπίας φαντάζει εξαιρετικά δύσκολη. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες που δημοσιεύθηκαν το 2024-2025, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 20η θέση παγκοσμίως όσον αφορά την ποιότητα της ισορροπίας ζωής-εργασίας. Ενώ η θέση αυτή μοιάζει ικανοποιητική, η απόσταση από τους πρωτοπόρους είναι χαοτική. Πολλές χώρες προσφέρουν πολύ πιο γενναιόδωρες πολιτικές για γονικές άδειες και αναρρωτικές, ενώ ταυτόχρονα έχουν πολύ λιγότερες πραγματικές ώρες εργασίας. Η ελληνική πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από το «σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης» (burnout). Το 76% των εργαζομένων παγκοσμίως δηλώνει ότι το εργασιακό στρες επηρεάζει την ψυχική του υγεία, αλλά στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό επιτείνεται από την οικονομική ανασφάλεια και την ανάγκη για υπερεργασία. Οι ειδικοί ψυχικής υγείας τονίζουν ότι η αδυναμία διαχωρισμού του εργασιακού από τον προσωπικό χρόνο, ειδικά μετά την εξάπλωση της τηλεργασίας, οδηγεί σε σοβαρά προσωπικά και οικογενειακά προβλήματα. 

Αυτά τα πέντε ζητήματα δεν είναι «μικρά». Θα μπορούσαν να είναι δεκαπέντε. Μικρή είναι η προσοχή που τους δίνεται. Στη θέση τους, βλέπουμε μια πολιτική που τρέφεται από την εικόνα της αντιπαράθεσης, όχι από τη λύση πραγματικών προβλημάτων. Δεν χρειάζεται μεγάλες λέξεις. Χρειάζεται να συζητήσουμε επιτέλους για το αν μπορείς να ζήσεις χωρίς να εξουθενώνεσαι, χωρίς να τρέχεις, χωρίς να φοβάσαι τον λογαριασμό του ρεύματος, μια αβαρία του ΙΧ ή ένα απρόοπτο. Δεν είναι μικρά – είναι πολύ μεγάλα γιατί απαιτούν πλέγμα δημοσίων πολιτικών. Όσο δεν τα αγγίζουμε, θα συζητάμε στα νυχτερινά πολιτικά πάνελ για την απαξίωση της πολιτικής, την αποχή, την αδιαφορία και τον κυνισμό των πολλών πραγματικών ανθρώπων. Και θα παρατηρούμε τη στενότητα του πολιτικού συστήματος. 

Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2016

Γιατί η Δημοκρατική Συμπαράταξη ΔΕΝ έπρεπε να υπερψηφίσει το εφάπαξ επίδομα στους συνταξιούχους και άλλες χριστουγεννιάτικες ιστορίες


Η Δημοκρατική Συμπαράταξη, ως βασικός κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ευρύτερου χώρου της κεντροαριστεράς διακηρυκτικά και καταστατικά αναγνωρίζει τον εαυτό της ως την ελληνική κομματική έκφραση του πολιτικού ρεύματος της σοσιαλδημοκρατίας, του δημοκρατικού σοσιαλισμού ή της σύγχρονης ευρωπαϊκής μεταρρυθμιστικής αριστεράς. 

Η συνέχιση πολιτικών επιδοματικού χαρακτήρα και μάλιστα χωρίς κανέναν σχεδιασμό, χωρίς καν να ληφθούν υπόψη οι έρευνες και οι μελέτες, δεν είναι σοσιαλδημοκρατική. Είναι μία απαράδεκτη μεταπολιτευτική έξη που ταυτίζει την παροχολογία με το δημόσιο συμφέρον, που ταυτίζει την επιδοματική  με την φιλολαϊκή πολιτική και ταυτόχρονα αναπαράγει όλο την παθογένεια που μας οδήγησε στην κρίση.

Επιπροσθέτως, η κοινωνική ομάδα που επιλέχθηκε να ενισχυθεί από την καταβολή αυτού του εφάπαξ επιδόματος δεν είναι αυτή που έχει την μεγαλύτερη ανάγκη. Οι συνταξιούχοι, παρά τις περικοπές των εισοδημάτων τους δεν είναι αυτή τη στιγμή οι πιο αδύναμοι της κοινωνίας μας. Προηγούνται οι άνεργοι, οι μακροχρόνια άνεργοι/ εκτός εργατικού δυναμικού, οι αυτοαπασχολούμενοι. 




Πέραν αυτού, με την επιλογή ενίσχυσης των συνταξιούχων συνεχίζουμε στην πεπατημένη της διαγενεακής ανισότητας. Αγνοούμε τη νέα γενιά, νέους επιστήμονες, νέους επαγγελματίες και επιχειρηματίες στη δουλειά των οποίων θα βασιστεί το κοινωνικό συμβόλαιο της επόμενης 20ετίας. Συνεχίζουμε να τους αντιμετωπίζουμε ως είλωτες και εμμέσως τους υποδεικνύουμε την πόρτα της εξόδου, μετατρέποντας της Ελλάδα σε χώρα γερόντων με βάση το δημογραφικό προφίλ της χώρας. 

Το θυμικό όλων μας στην ελληνική κοινωνία αυτόματα μας υποδεικνύει πως ένας φτωχός γέροντας έχει ανάγκη. Είναι η συλλογική μας μνήμη που έχει καταχωρήσει τα γηρατειά ως την πρώτη κοινωνική ομάδα που δικαιούται στήριξης. Αυτή όμως είναι η εικόνα της Μεταπολίτευσης όπου οι γονείς της γενιάς του Πολυτεχνείου ήταν όντως η γενιά των πολέμων, της φτώχειας, των κατατρεγμών και της ανυπαρξίας κοινωνικών δομών. 

Το 2016 και με 150 δισεκατομμύρια από τον κρατικό προϋπολογισμό επιδότηση του ασφαλιστικού μόνο το διάστημα 2000-2015, με συνταξιούχους των 38 - 43 -48 -52 και 55 ετών η εικόνα αυτή είναι επίπλαστη.

Μία σοσιαλδημοκρατική πολιτική θα αξιοποιούσε τα χρήματα, στην προκείμενη περίπτωση 617 εκατομμύρια ευρώ, χρησιμοποιώντας ένα βασικό εργαλείο των σοσιαλδημοκρατικών πολιτικών των τελευταίων ετών - τη στόχευση. Στοχευμένο κοινωνικό κράτος πρόνοιας είναι η απάντηση έναντι του παλαιοσοσιαλδημοκρατικού που ήθελε καθολικό, καθώς οι πόροι για το δεύτερο δεν υπάρχουν. Οπότε ανάμεσα στη νεοφιλελεύθερης οπτικής παροχή ενός εφάπαξ επιδόματος και τον αναπροσανατολισμό δαπανών στη στήριξη κοινωνικών υπηρεσιών, η σοσιαλδημοκρατία θα επέλεγε το δεύτερο ασυζητητί. Θα επέλεγε είτε να ενισχύσει νοσοκομεία και μονάδες εντατικής θεραπείας που υπολειτουργούν, είτε να επιδοτήσει νέες θέσεις εργασίας μέσω των υφιστάμενων δομών, είτε να κατευθύνει τους πόρους σε έρευνα και καινοτομία, σε στήριξη δια υποτροφιών νέων επιστημόνων.

Όμως όχι. Είτε κυβερνά η Δεξιά, είτε το ΠΑΣΟΚ, είτε η Αριστερά το ''δώκε και μένα μπάρμπα'' είναι κυρίαρχο. Η ελεημοσύνη που ''ανεβάζει'' τον ελεήμονα και τον περιβάλλει με τον μανδύα της φιλολαϊκότητας είναι η πρέζα του πολιτικού μας συστήματος. Ιδιαίτερα μάλιστα αν αυτή η ελεημοσύνη συναρθρώνεται με την διεκδίκηση κάποιου κομματικού εκλογικού οφέλους τόσο το καλύτερο.

''Πώς θα πάμε στα καφενεία των χωριών μας και θα πούμε στους εκεί μπάρμπες ότι ψηφίσαμε να μην πάρουν το επίδοματάκι αυτο'', αναφώνησαν με μιας αρκετοί - αν όχι όλοι οι βουλευτές και πολιτευτές. ''Τί θα τους πούμε; Οτι ο Τσίπρας τους δίνει και μεις όχι''; Αυτές είναι οι σκέψεις πολλών βουλευτών μας. Αυτές είναι οι σκέψεις πολλών πολιτευτών και μονίμων στελεχών μας. 

Βέβαια η απάντηση είναι ενα ξεκάθαρο ΟΧΙ. Θα τους πείτε ''ΟΧΙ ΔΕΝ ΘΑ ΠΑΡΕΤΕ ΑΥΤΑ ΤΑ ΛΕΦΤΑ ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΟΘΟΥΝ ΑΛΛΟΥ''.Και μετά θα τους εξηγήσετε το σχέδιό σας, το σχέδιό μας. Ήρεμα και απλά. Αυτό προϋποθέτει όμως να υπάρχει, να έχει μελετηθεί. 

Ο καιρός που χειροκροτούσαμε όποιον μοίραζε λίγο ή πολύ χρηματακι όπως όπως, χωρίς σχέδιο, υποκύπτοντας σε ομάδες πίεσης και συντεχνίες, υποτασσόμενος στη μερικότητα και όχι στο κοινό καλό, χωρίς αντίληψη δημοσίων πολιτικών, χωρίς συναίσθηση θεσμοποιημένων αδικιών που έστηνε και διόγκωνε, με μονο οδοδείκτη το κομματικό εκλογικό όφελος, έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Προσπαθούμε με λάθη και πισωγυρίσματα εδώ και 7 χρόνια να πείσουμε τον κόσμο για τα κακώς κείμενα της μέχρι το 2009 κατάστασης, τα λάθη , τις αστοχίες, τα μπαλαμουτια, τον υπέρμετρο δανεισμό, τις ομάδες πίεσης και συντεχνίες, τις κακές δημόσιες πολιτικές που δεν βασιζονταν σε στοιχεία αλλά σε πελατείες και μπαλαμούτια. 
ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΦΤΑΝΕΙ Η ΩΡΑ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΠΡΑΞΕΙΣ ΛΥΓΙΖΟΥΝΕ ΤΑ ΓΟΝΑΤΑ ΜΑΣ. 

Άρα η Δημοκρατική Συμπαράταξη πρέπει να αποφασίσει : 
======================
-εάν θα πολιτευθεί λαμβάνοντας υπόψιν τα δεδομένα, τις έρευνες , τις μετρήσεις, τους αριθμούς
-εάν θα πολιτευθεί τιμώντας τις καλές παραδόσεις και περιόδους της διακυβέρνησης της χώρας όπου ενήργησε μεταρρυθμιστικά, με σχέδιο, με στόχο το βέλτιστο κοινωνικά αποτέλεσμα
-εάν θα πολιτευθεί προσεγγίζοντας τις αρχές της για κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα, αλληλεγγύη στους αδύναμους, στοχευμένη κοινωνική πρόνοια
-εάν θα αξιοποιήσει το αξιόλογο πολιτικό προσωπικό που έχει σε όλους τους τομείς και που τις υποδεικνύει λύσεις και προτάσεις
-εάν θα τιμήσει την προσπάθεια που και η ίδια η παράταξη έκανε για τη σωτηρία της χώρας από το 2009 και το 2012
Η'
-εάν θα ακολουθήσει παράδειγμα Κώστα Καραμανλή με 3χίλιαρα και Αλέξη Τσίπρα με 300ευρα
-εάν θα κοιτάξει ξανά το εφήμερο αλλά βλαπτικό
-εάν θα πορευθεί με γνώμονα μια ρηχή αντίληψη περί φιλολαϊκού
-εάν θα παραμείνει συνδεδεμένη ΜΕ ΜΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΗ ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΟΜΑΔΑ αγνοώντας τα δεδομένα και τις συνθήκες






Πέμπτη 1 Σεπτεμβρίου 2016

Ο ΣΥΡΙΖΑ πουλάει κρατιλίκι εκεί που τον παίρνει



Με αφορμή την διαδικασία αδειοδότησης τηλεοπτικών σταθμών από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ -ΑΝΕΛ αξίζει να βγάλουμε ορισμένα συμπεράσματα για τη συνολική προσέγγιση των κυβερνητικών στο ζήτημα της διακυβέρνησης. Δεν πρέπει να μείνουμε μόνο στο πρωτοφανές της διαδικασίας αυτής, όσο αδιανόητη και αν μας φαίνεται. Αν και το ζήτημα των τηλεοπτικών αδειών είναι κορυφαίο και αγγίζει θέματα πολυφωνίας και άρα και ποιότητας της δημοκρατίας, εκτιμώ ότι πρέπει να κοιτάξουμε και πέρα από αυτό.

Πέραν των όσων διαφημίζει η κυβέρνηση για τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία της, υπάρχει μία λανθάνουσα στρατηγική στον τρόπο με τον οποίο παρεμβαίνει και επιχειρεί να ρυθμίσει το πεδίο. Τα οφέλη που θα προκύψουν για την ίδια από ένα νέο απολύτως φιλικό τηλεοπτικό πεδίο είναι δεδομένα, όμως σε αυτό το σημείωμα θέλω να εξετάσω και μία άλλη παράμετρο.

Μέσω της διαδικασίας αυτής ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να  αναστηλώσει τη συμβολική αλλά και ουσιαστική δύναμη του κράτους ως υπέρτατου ρυθμιστή στο εθνοκρατικό πεδίο. Αναβαπτίζει την ισχύ του και την επαναποδεικνύει προς τρίτους που αμφέβαλλαν και την επιζητούσαν. Διαφημίζει την υπαρκτή δύναμη του κράτους ( ή Πολιτείας ορθότερα) και κλείνει το μάτι σε εκείνα τα τμήματα της κοινωνίας που αποζητούν την ισχυρή κρατική παρέμβαση σε όλα τα πεδία, καθώς εκτιμούν πως αυτός είναι ο μόνος τρόπος που θα τους εξασφαλίσει οφέλη και ποιοτική διαβίωση. Είναι μία επίδειξη ισχύος και επανεπιβεβαίωσης της κυριαρχίας του κράτους και ταυτόχρονα απόδειξη του βολονταρισμού της κυβέρνησης η οποία αφού δεν δύναται να πράξει ανάλογα σε διεθνοποιημένα πεδία, εξαντλεί τις δυνατότητες σε αυτό. Χρησιμοποιεί εν ολίγοις με τρόπο λανθασμένο και απαράδεκτο, την κρατική εξουσία για να πετύχει τους δικούς του στόχους.

Τι εννοώ; Επειδή στον τομέα της οικονομίας, η παραγωγή πλούτου, η ανάπτυξη, η μεγέθυνση είναι μια διαδικασία σύνθετη, με πολύ συγκεκριμένους περιορισμούς αλλά και πάρα πολλές δυνατότητες, απαιτείται σχέδιο. Απαιτείται σωρεία αλλαγών σε κράτος και οικονομία, μεταρρυθμίσεις. Απαιτείται εκσυγχρονισμός της διοίκησης, φορολογική σταθερότητα, λογική φορολογία, προσέλκυση επενδύσεων, τραπεζική δραστηριότητα και χρηματοδότηση της οικονομίας κλπ. Τη στιγμή που πρέπει να μειωθεί το κράτος, να γίνουν ιδιωτικοποιήσεις, να απελευθερωθούν δημιουργικές δυνάμεις της αγοράς, να ανοίξουν τα κλειστά επαγγέλματα, να λειτουργήσει ο ανταγωνισμός, απαιτείται ταυτόχρονα  ισχυρή κρατική παρέμβαση σε νέα πεδία. Ρυθμιστικές αρχές, αναδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους, στόχευση, διοικητική μεταρρύθμιση κ.ο.κ. Δεν αρκεί να λέμε πως 1.000.000 πολίτες πρέπει να αλλάξουν επάγγελμα στρεφόμενοι σε διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες ( ή σε άλλα που θα υποκαθιστούν τις εισαγωγές) αλλά να δούμε μια ποιο τρόπο μπορεί να υποβοηθηθεί αυτή η μετάβαση. Εδώ το κράτος έχει ρόλο. Φορολογία, κόστος ενέργειας, υποδομές, διασφάλιση κανόνων ανταγωνισμού – αυτά είναι υποθέσεις του κράτους. Αναστροφή της ανεστραμμένης πυραμίδας είναι ο στόχος.

'' Πού να μπλέξουμε τώρα ; ''

Τέτοιο σχέδιο ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει και (ακόμα πιο εμφατικά να πούμε ότι ) ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΙΧΕ ούτε τον ενδιέφερε ποτέ να αποκτήσει. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ( στην καλύτερη) ένα κόμμα κρατικιστικό. Οι συνταγές ανάπτυξης που έχει, οι παραστάσεις των στελεχών του, το μοντέλο που διακονεί είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης της δεκαετίας του 60 ή ενός κράτους που έχει πρόσβαση σε πολύ και φτηνό χρήμα. Για τον ΣΥΡΙΖΑ αυτά είναι άκουσον - άκουσον νεοφιλελευθερισμός. Οπότε ''που να μπλέξουμε τώρα; Δεν πάμε για επιδείξεις αντινεοφιλελευθερισμού και αντιδιαπλοκής καλυτερα; ''
Το κράτος δεν μπορεί όμως στη νέα συνθήκη να ενσωματώσει και να ικανοποιήσει τα λογής κοινωνικά, συντεχνιακά, επιχειρηματικά αιτήματα όπως παλαιότερα. Ως εκ τούτου ο κάτοχος της εξουσίας δεν μπορεί να ενεργήσει όπως παλαιότερα. Η απόλυτη κυριαρχία του κράτους έχει διαχυθεί ούτως ή άλλως  σε πολλαπλά επίπεδα καθώς το περιβάλλον είναι διεθνοποιημένο. Η οικονομική δυσπραγία επέτεινε αυτήν την κατάσταση. Δεν μπορεί να καθορίσει μονομερώς και απόλυτα όλα τα πεδία όπως παλαιότερα ή όπως θα επιθυμούσε. Επιχείρησε στο πρώτο επτάμηνο της διακυβέρνησής του να καθορίσει βολονταριστικά το οικονομικό πεδίο με τα σκισίματα του μνημονίου και διέλυσε οικονομικά τη χώρα με παρολίγο έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Υποχώρησε και αποδέχθηκε κάποιους ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΦΥΣΙΚΟΥΣ περιορισμούς με δυσθυμία .

Αυτό ο ΣΥΡΙΖΑ δεν το θέλει. Είναι βραχνάς. Γνωρίζει ότι και δεν μπορεί αλλά και δεν θέλει - ιδεολογικά και πολιτικά - να πράξει τα δέοντα για βελτιωθεί η κατάσταση. Τι του απομένει; Του απομένει μία εθνοκρατική ''απόλυτη'' εξουσία σε πεδία όπου δεν συνδέονται άμεσα με υπερεθνικά και διεθνή επίπεδα για να προβάλει αυτήν την ισχύ. Δεν μπορεί μονομερώς να δώσει αυξήσεις, δεν μπορεί να προσλάβει στο δημόσιο, δεν μπορεί να ελέγξει ( σχετικά) το τραπεζικό σύστημα. Πρέπει λάπως να διασκεδάσει τις εντυπώσεις από την παντελή και απόλυτη διάψευση του αντιμνημονιακού αφηγήματος που τον έφερε στην εξουσία.

Που μπορεί να το κάνει; Μπορεί - σχετικά πάντα - στο ραδιοτηλεοπτικο πεδίο, στην παιδεία - στα πανεπιστήμια, στη διοίκηση, μερικώς στις ΔΕΚΟ, μερικώς στην διαχείριση των μικρών ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων.

Κλείνει το μάτι στο εκλογικό σώμα που διψά για λυτρωτικές επιδείξεις ισχύος και του προσφέρει θέαμα με μεγάλη δόση κρατικής εξουσίας. Προσπαθεί να ικανοποιήσει την ζήτηση για ΚΡΑΤΟΣ και ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ και ( δήθεν ) ΡΥΘΜΙΣΗ αλλά στα δευτερεύοντα, σε αυτά που μπορεί. Δεν τον ενδιαφέρει η απλοποίηση, η υπέρβαση του ρυθμιστικού πληθωρισμού, η δημιουργία διαφανούς και ξεκάθαρου ρυθμιστικού πλαισίου, η διαφάνεια η πολυφωνία, η ποιότητα των θεσμών, οι έλεγχοι και οι ισορροπίες. Αγαπά την απόλυτη εξουσία, τη δύναμη, τον βολονταρισμό. Συγκεντρώνει τις εξουσίες καθώς απεχθάνεται τις ανεξάρτητες αρχές. Αποστρέφεται τις ''εξωτερικές'' παρεμβάσεις στο ''εσωτερικό της χώρας''.

‘’ Ας πουλήσουμε κρατιλίκι ’’

Πουλά ''ισχυρό κράτος'' τη στιγμή που το κράτος καταρρέει. Πουλά ισχύ και δήθεν πρόνοια τη στιγμή που το κράτος διαλύεται, σπαταλά λιγότερα αλλά σπατάλα, τη στιγμή αφήνει εκτός κάθε προνοιακού πλέγματος ολοένα και περισσότερους.

Γνωρίζει και πατά στην φυσική ροπή μιας κοινωνίας που αγαπά το κράτος για να κάνει το μαύρο άσπρο. Βαπτίζει τις παρεμβάσεις του ως ρύθμιση ενώ είναι συγκέντρωση εξουσιών. Ονοματοδοτεί τη νέα διαπλοκή ως αντιδιαπλοκή. Διατείνεται ότι αναστηλώνει το κράτος, ότι προτάσσει την πολιτική έναντι της οικονομίας ενώ στην πραγματικότητα στήνει ένα νέο δικό του πλέγμα εξουσίας. Τη στιγμή που η ΕΛΑΣΤΑΤ ανακοινώνει 0.9 % ΥΦΕΣΗ το Β τρίμηνο του 2016 και το οικονομικό μέλλον διαγράφεται δυσοίωνο, τη στιγμή που ο πρωθυπουργός στη φαρέτρα του του για τη ΔΕΘ έχει ένα κουρελιασμένο πρόγραμμα Θεσσαλονίκης και στον ορίζοντα ΚΟΦΤΕΣ, επιχειρεί να ελέγξει ΑΠΟΛΥΤΑ το ραδιοτηλεοτπικο τοπίο.







Δευτέρα 29 Απριλίου 2013

Να στοχεύσουμε στις πραγματικές αιτίες (άρθρο μου για την Θεσσαλονίκη της 29/4/2013)


Κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης οι Έλληνες απόλαυσαν πολλά. Πέραν της δημοκρατικής και πολιτικής σταθερότητας, το βιοτικό επίπεδο ανέβηκε με ταχείς ρυθμούς και η χώρα συνδέθηκε με ένα από τα σημαντικότερα μεταπολεμικά εγχειρήματα της παγκόσμιας κοινότητας, την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μέσα στην καταχνιά της κρίσης καλό είναι να ενθυμούμαστε τα δεδομένα, τις επιτυχίες και τις θετικές εξελίξεις, ώστε να μπορούμε ακολούθως με ωριμότητα και αντικειμενικότητα να προβούμε σε αποτιμήσεις.

Κατακρίνουμε πολλές πτυχές της μεταπολίτευσης και ορθά πράττουμε. Πέραν της αυτονόητης υποσημείωσης όμως πως δεν πήγαν όλα στραβά και πως, όπως προανέφερα, υπήρξαν σημαντικές επιτυχίες αυτής της περιόδου, εκτιμώ ότι δεν έχουν χωνευθεί κάποια πραγματικά δεδομένα. Να ασκήσουμε κριτική, να επισημάνουμε τα λάθη, να δούμε τις αδυναμίες αλλά στη σωστή τους βάση.Για παράδειγμα, ας δούμε από μια ευρεία οπτική το ελληνικό κοινωνικό κράτος. Η κοινωνική δαπάνη στη χώρα μας προ κρίσης είχε εκτοξευτεί. Προσέγγιζε, αν δεν ξεπερνούσε κιόλας, τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αντίθετα δηλαδή από τη διαδεδομένη άποψη, η δαπάνη για κοινωνική προστασία ήταν αρκετά μεγάλη. Το πρόβλημα με αυτό το δεδομένο όμως είναι πως παρά τη δαπάνη, το αποτέλεσμα ήταν μικρότερο του αναμενόμενου. Πολλές χώρες επιτύγχαναν εμφατικά καλύτερα αποτελέσματα σε όλους τους τομείς, με τους ίδιους αναλογικά πόρους. Μετά τις εκροές των κοινωνικών δαπανών απεγκλώβιζαν για παράδειγμα από τη φτώχεια πολύ μεγαλύτερα ποσοστά του πληθυσμού από ό,τι κατάφερνε το ελληνικό κράτος. Στη δική μας περίπτωση το κοινωνικό κράτος ήταν γενναιόδωρο με τους δυνατούς και σκληρό με τους αδύνατους. Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει μάλιστα πως αναδιένεμε πόρους προς την αντίθετη φορά -από τους πραγματικά έχοντες ανάγκη προς εκείνους που απολάμβαναν ποικιλόμορφη προστασία και ασφάλεια. Το συμπέρασμα όλων αυτών είναι ένα. Το ελληνικό κοινωνικό κράτος δεν στερούνταν πόρων, δεν ήταν φτωχό. Απλά ήταν κακό, ήταν αναποτελεσματικό και δεν ήταν στοχευμένο. Τη στιγμή της κρίσης, όπου πράγματι η ανάγκη δημοσιονομικής εξυγίανσης κατέστη επιτακτική, είναι αλήθεια πως οι πόροι περιορίστηκαν και το σύστημα βρέθηκε παντελώς ανέτοιμο να ανταποκριθεί στη νέα απαιτητική συνθήκη.

Με αφορμή την περίπτωση του κοινωνικού κράτους προσφέρονται συμπεράσματα που οδηγούν στην αναθεώρηση πολλών απόψεων. Η κριτική έχει επωφελή αποτελέσματα όταν στοχεύει τον πυρήνα του προβλήματος. Δυστυχώς, η κρίση και η απότομη καθίζηση μας έχει αποστερήσει αυτή τη δυνατότητα καθώς η ψυχραιμία είναι ζητούμενο. Κόμματα και πολιτικοί βρήκαν την ευκαιρία να επενδύσουν στη δίκαιη αγανάκτηση των πληττόμενων από την κρίση Ελλήνων, αποστερώντας τους έτσι τη δυνατότητα να δουν καθαρά τις αιτίες αυτής. Αντί λοιπόν ενός πάνδημου αιτήματος για αλλαγές όλων εκείνων που οδήγησαν στην κρίση, πολλές φορές παρατηρείται το ακριβώς αντίθετο. Αιτήματα και διεκδικήσεις υπέρ του status quo, την ακινησίας, του προηγούμενου καθεστώτος με μανδύα φιλολαϊκό. Επιπλέον, όλη η ρητορική περί αλλαγών περιορίζεται σε πολιτικό επίπεδο. «Να φύγουν αυτοί, να έρθουμε εμείς που δεν κλέψαμε και είμαστε καλύτεροι» -είναι το μόνιμο μοτίβο των αντιπολιτεύσεων. Δεν θα υπήρχε πρόβλημα εάν αυτό συνοδευόταν από μία ανάλυση και μία αντιπρόταση τεκμηριωμένη. Επανερχόμενοι στο παράδειγμά μας, αυτό του κοινωνικού κράτους, δεν αρκεί να κατακεραυνώνει κανείς τις περικοπές στην υγεία, στις συντάξεις, και γενικότερα την απίσχναση της προνοιακής πολιτικής αν δεν επισημαίνει τα δομικά προβλήματα των συστημάτων, αν δεν παρουσιάσει ρεαλιστικό σχέδιο μεταρρύθμισης αυτών. Η εναλλαγή κομμάτων στην εξουσία δεν σημαίνει αναγκαστικά αλλαγή πρακτικών. Για το λόγο αυτό ο κομματικός ανταγωνισμός δεν πρέπει να περιορίζεται σε περιφερειακά ζητήματα, σε πολωτικές τακτικές και σε ατέρμονες συγκρούσεις. Υπάρχει πραγματικό πεδίο και είναι αυτό των αναγκαίων αλλαγών και μεταρρυθμίσεων.